zwyczaje na Wielkanoc
Fot. Pixabay

Wielkanoc w polskiej tradycji –聽 si臋gnijmy do korzeni, dzi臋ki nim jeste艣my trwalsi 馃檪

 

jak wyglada艂y kiedy艣 艢wieta Wielkanocne
Fot. Pixabay

 

Msza rezurekcyjna

Do XVIII wieku msze rezurekcyjne odprawiane by艂y o p贸艂nocy, potem 艣wi臋towano rezurekcj臋 rano (resurrectio 艂ac. oznacza zmartwychwstanie).

Do dnia dzisiejszego msze rezurekcyjne s膮 odprawiane rano. Zapowiada j膮 uroczyste bicie w dzwony, g艂osz膮ce, 偶e Chrystus zmartwychwsta艂. Jednocze艣nie s艂ycha膰 kanonad臋 ze strzelb, petard, armatek i mo藕dzierzy, a ca艂y ten harmider ma budzi膰 艣wiat do 偶ycia.

Msz臋 poprzedza uroczysta procesja z Naj艣wi臋tszym Sakramentem. Rozpoczyna si臋 przy znajduj膮cym si臋 w ko艣ciele symbolicznym Grobie Pa艅skim, przy kt贸rym ksi膮dz 艣piewem oznajmia zmartwychwstanie Chrystusa.

Nast臋pnie, nios膮c monstrancj臋 z Hosti膮 kap艂an prowadzi procesj臋 dooko艂a ko艣cio艂a, przy kt贸rym dawniej tradycyjnie usytuowany by艂 cmentarz, aby r贸wnie偶 zmar艂ym og艂osi膰 zmartwychwstanie.

W procesji niesiona jest r贸wnie偶 figura Chrystusa Zmartwychwsta艂ego. Na pocz膮tku mszy wznoszony jest okrzyk rado艣ci Alleluja (z hebr. Chwalcie Boga), b臋d膮cy przy艣piewem w pie艣niach wielkanocnych.

Oznak膮 rado艣ci s膮 r贸wnie偶 u偶ywane w okresie wielkanocnym pozdrowienia: Chrystus zmartwychwsta艂 z odpowiedzi膮: Zmartwychwsta艂 prawdziwie lub Prawdziwie powsta艂鈥.

Czas na uroczyste biesiadowanie

W polskim zwyczaju, po porannej rezurekcji rodzina zasiada do uroczystego 艣niadania wielkanocnego, kt贸re rozpoczyna si臋 sk艂adaniem 偶ycze艅 i dzieleniem si臋 艣wi臋conk膮 z koszyczka. W 艢wi臋conce kolorowe pisanki.

Na sto艂ach znajduj膮 si臋 jajka, w臋dliny, wielkanocne baby i mazurki.

Sto艂y zdobione s膮 bukietami z bazi i pierwszych wiosennych kwiat贸w.

W niekt贸rych regionach, np. na 艢l膮sku, rodzice chowali w domu, ogrodzie koszyczki ze s艂odyczami, prezenty od wielkanocnego zaj膮czka, na poszukiwanie kt贸rych wyrusza艂y dzieci. Zwyczaj ten obecnie rozpowszechni艂 si臋 w formie obdarowywania si臋 w tym dniu drobnymi upominkami, tzw. zaj膮czkami.

Niedziela, podobnie jak i Poniedzia艂ek, s膮 w Polsce dniami wolnymi od pracy. Tradycyjnie sp臋dza si臋 je w domu, w gronie rodzinnym

co podac na wielkanocne 艣niadanie
Fot. Pixabay

migus-dyngus

(znany tak偶e jako: Poniedzia艂ek wielkanocny, lany poniedzia艂ek, polewany lub oblewany, gwarowo jako oblaniec) 鈥 zwyczaj, pierwotnie s艂owia艅ski, a wt贸rnie zwi膮zany z Poniedzia艂kiem Wielkanocnym.

艢migus polega艂 na symbolicznym biciu witkami wierzby lub palmami po nogach i wzajemnym oblewaniu si臋 wod膮, co symbolizowa艂o wiosenne oczyszczenie z brudu i chor贸b, a w p贸藕niejszym czasie tak偶e i z grzechu.

Na 艣migus na艂o偶y艂 si臋 zwyczaj dyngusowania (dyngowanie), daj膮cy mo偶liwo艣膰 wykupienia si臋 pisankami od podw贸jnego lania. Nie wiadomo, kiedy te dwa obyczaje si臋 po艂膮czy艂y.

Dyngus po s艂owia艅sku nazywa艂 si臋 w艂贸czebny. Wywodzi si臋 go od wiosennego zwyczaju sk艂adania wzajemnych wizyt u znajomych i rodziny po艂膮czonych z pocz臋stunkiem, a tak偶e i podarunkiem, zaopatrzeniem w 偶ywno艣膰 na drog臋. Wizytom towarzyszy艂y 艣piewy o charakterze ludowym i religijnym.

Dyngus dla ubo偶szych, nie maj膮cych bogatych znajomych, sta艂 si臋 sposobem na wzbogacenie jad艂ospisu i okazj膮 pokosztowania niecodziennych da艅 (je艣li zaw臋drowali np. do dworu).

W艂贸czebnicy mieli przynosi膰 szcz臋艣cie, a je艣li nie zostali nale偶ycie za t臋 us艂ug臋 wynagrodzeni smako艂ykami i jajkami, robili gospodarzom r贸偶ne nieprzyjemne psikusy (co dla sk膮pych gospodarzy by艂o pierwszym dowodem pecha).

S艂owo dyngus wywodzone jest od niemieckiego s艂owa dingen, co oznacza 鈥渨ykupywa膰 si臋鈥 (inne znane okre艣lenia: dyng, szmigus, wykup lub datek).

S艂owo 艣migus okre艣la艂o natomiast sam zwyczaj polewania wod膮 o czym pisa艂 w swojej 鈥淓ncyklopedii staropolskiej鈥 polski etnograf Zygmunt Gloger:

鈥溑歮igusem za艣 nazywaj膮 Mazurzy oblewanie dziewcz膮t wod膮 przez ch艂opc贸w w drugi dzie艅 Wielkiejnocy i ch艂opc贸w przez dziewcz臋ta w dniu trzecim, co nieraz przy studni kub艂ami si臋 odbywa”.

Dawniej dzie艅 ten nazywany by艂 r贸wnie偶 鈥渄niem 艣w. Lejka鈥, 鈥渙blewank膮鈥 i 鈥減olewank膮鈥.

ZOSTAW ODPOWIED殴

Please enter your comment!
Please enter your name here